Бизнес және Біз
Автор: Оскенбай Кенже

Бөлісу

Халық несиесіне рақымшылық жасалғанын қолдамаймын. Ғалымжан Керімбек

  Халық несиесіне рақымшылық жасалғанын қолдамаймын. Ғалымжан Керімбек

Бүгінгі таңда, өкінішке қарай, көпшіліктің жалақысы күнкөрісіне жетпейді. Сондықтан табысы төмен ел тұрғындары амалы таусылғандықтан  кейбір мәселесін банктен қарыз алу  арқылы  шешуге тырысады. Пәтер,  автокөлік, тұрмыстық техника сатып алу үшін кредитке жүгінеді. Мұндай топтағы адамдардың, яғни, банк алдында берешегі барлардың қатары қалың ба? Дамыған елдердың қаржы ұйымдары азаматтарына несиені қанша пайызбен береді? Бұл тақырып төңірегінде Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің доценті, экономист  Керімбек Ғалымжан Есқараұлымен пікірлескен едік. 

-Қанша отандасымыз банкке қарыз және әрбір азамат жеке басында берешегінің бар-жоғын қалай біле алады?

- Елімізде 19 млн  адам болса, соның ішінде шамамен 8 млн азаматтың  банктерге, басқа да қаржы ұйымдарының алдында қарызы бар. Бірінші несие бюросының мәліметінше, Қазақстандағы экономикалық белсенді адамдардың саны – 9,5 млн.  Олардың ішінде 1, 75 млн адам мүлде несие алмаған. Олар – 18-22 жас аралығындағы жастар мен 45 жастан асқан егде адамдар. Алайда, олардың саны біртіндеп азая берері сөзсіз. Өйткені көлік алуды, оқуды, баспана иеленуді, баспанасына жөндеу жұмыстарын жүргізуді, саяхаттауды, тіпті той-томалақ ұйымдастыруды несиемен қаржыландыру белең алып барады. Ал елімізде 7,8 млн азаматтың банктер мен басқа да қаржы ұйымдарында несиесі бар екенін айттым.  Бұл бір жылғы бұрынғы есеп болатын. Қазір мен атап өткен көрсеткіштер шамалы өзгерсе керек. Қалай дегенмен, ел халқының тең жартысының мойнында қарызы бар.  Сарапшылар банкке несие сұрап бармас бұрын, азаматтарға және кәсіпкерлерге алдымен кредиттік тарихын біліп алуға кеңес береді. Өйткені әлдебір алаяқтар рәсімдеп қойған кредиттер есепте тұруы мүмкін. Мұны білу үшін жыл сайын немесе екі жылда бір рет өз кредиттік тарихыңызды анықтап қойыңыз.  Бұл ақпаратты egov.kz "электронды үкімет" порталы арқылы, сондай-ақ "Бірінші кредиттік бюро" агенттігінің порталы немесе "Кредиттік тарихтар бюросы" арқылы онлайн білуге болады, бұл жағдайда цифрлық электронды қолтаңбаңыз болуы шарт. Жеке куәлігіңізді алып, халыққа қызмет көрсету орталығына не "Қазпошта" бөлімшелеріне жол тартсаңыз  да болады.

- Несие алудың халықаралық тенденция екені белгілі. Дегенмен, шетелде пайыздық мөлшерлеме көлемі қандай?

-  Батыс елдерінде шағын несиеге банктен қаражат ала алмағандар, сондай-ақ құжат көрсетпей тез ақша алуды көздегендер жүгінеді. Банк секторында дамыған елдердегі жағдай мүлдем басқаша. Олар базалық пайыздық мөлшерлемені төмендетуге тырысып, жеңілдетілген несие саясатын ұстайды. Мысалы, АҚШ-та доллардың пайыздық мөлшерлемесі 0,25 пайыз болса, Еуропада да сол деңгейде сақталған. Тіпті шығыстағы Жапония да қалыс қалмаған.  Базалық пайыздық мөлшерлемесі төмен елдерде алған несиенің үстінен қосып төлейтін пайызы да төмен болады. Мысалы, 2-3 пайыз көлемінде бекітіледі. Бұған жылдық инфляция деп қарайды, сөйтіп несие алу халыққа артық салмақ салмайды. Төмен пайыз болғандықтан бастапқыда алған қаражатын «бөліп төлейді». Мұндай жағдайда дамушы елдердегідей халықтың төлем қабілеті «төмен» тобымен күрес жүргізудің қажеті жоқ. Ал біздегі екінші деңгейлі банктер ұсынған несиенің пайыздық мөлшерлемесі тым жоғары болғандықтан әуелде алған қарыздың үстіне екі есе қосып төлеуге тура келеді. Мысалы, банктердегі кепілсіз тұтынушылық несиенің ең төменгі жылдық пайыздық мөлшерлемесі – 8,3 пайыз, орташасы – 15,7 пайыз, ең көбі – 25 пайыз. Ең төменгі пайызды көптеген банк ұсына бермейді.

 

- Кезінде депутаттар несие ставкаларын 7-8 пайызға дейін төмендету туралы үндеу жасаған еді.

- Мұндай нәтижеге жету үшін Ұлттық банк бекіткен базалық пайыздық мөлшерлемені кемінде 3-4 пайызға дейін азайту керек. Бірақ бұл амал бәрібір экономиканы оңалтуға көмектеспейді. Есіңізде болсын: базалық пайыздық мөлшерлемесі 0,25 пайыз шамасында бекітілген елдерде инфляция 1-2 пайыз болса, бізде 8-10 пайыз. Дамыған елдер тауардың құнсыздануына жол бермеуге тырысса, біз теңгенің әлсіреуімен күресіп әлекпіз. Ал «базалық пайыздық мөлшерлемесі 0,25 пайызбен жұмыс істейтін дамыған  елдердің банктері Қазақстан нарығына неге келмейді?» деген сұрақ туындаса, оған жауап дайын. Біріншіден, шетелдік банктер қазақстандықтарға төмен пайызбен несие бере алмайды. Себебі, олар Ұлттық банк бекіткен 10,25% базалық пайыздық мөлшерлемені бұза алмайды. Бәріміз білеміз, егер базалық пайыздық мөлшерлеме жоғары болса, онда белгілі дәрежеде теңгеге күш-қуат береді.  Екіншіден, дамыған елдердің банкі үшін Қазақстан халық саны аз, нарығы шағын болғандықтан тиімсіз. Базалық пайыздық мөлшерлеме тек депозит пен несие саясаты үшін емес, бүтін бір ел экономикасы үшін негізгі көрсеткіш саналады, халықтың өмір сүру деңгейін анықтайды десек қателеспеспіз. Пайыз мөлшері көбейген  сайын, қарапайым тұрғындарға несиесін дер кезінде өтеу қиынға соғады.

- Қарызын өтей алмағандарға мемлекет тарапынан рақымшылық жасалғаны дұрыс па?

- Мемлекеттің халық несиесіне рақымшылық жасағанын қолдамаймын. Егер елдің әлеуметтік осал тобына қолдау көрсетілсе, мұны дұрыс қадам деп қабылдауға болады. Бірақ бұл бастама тек бір реттік шара ретінде қарастырылуы тиіс. Қарапайым адам не үшін банктен қарыз қалады?  Біреу қымбат телефон, басқа  біреуі «200 адамға той жасаймын»  деп алады. Елдегі тұтынушылық несиенің көлемі 4 жарым трлн теңгеге жеткен көрінеді. Бұл қаражатты мемлекет жаба алмайды. Несиеге рақымшылық жасау бойынша әлемдік тәжірибе бар. Мысалы Грузия елі біздің ақшамен есептегенде халықтың 500 млрд теңгелік несиесіне рақымшылық жасаған. Кейін белгілі болғанындай, бұл қанша жылдан бері төленбей жиналып тұрған несие екен. Ал бізде рақымшылық жасалған несие көлемі 200 млрд теңге шамасында. Былтырдан бері банктер тұтынушының несие төлеу қабілетіне талапты күшейтті. Бұған дейін төлқұжаты болса несие беріле беретін. Кейін төлем қабілеті төмен азаматтар алған қарызын қайтара алмайтыны белгілі болды. Бұл қаржы мекемелерінің жағдайын қиындатпаса, пайда әкелмейді. Сол себепті, банктен қарыз алған адам қарызын төлей алатын деңгейде болуы керек. Жаңа ережеге сай талаптың қатайғанын тиімді әрі дұрыс шешім деп айтуымыз керек. Тағы бір айта кететін жайт - азаматтарға онлайн несие беруді тоқтату керек. Несие алғысы келген азамат банк мекемесіне келіп, құжаттарға қол қоюы тиіс, сонда банк алдындағы жауапкершілігін сезінеді, сондай-ақ несие алу көлемін азайтады. Жеке тұлғаларға тұтынушылық несиені тек коммерциялық банктердің бергенін құптаймын. Бұл бір жағынан азаматтардың қарызға батуына жол бермейді.

- Сонда микроқаржы ұйымдары жеке тұлғаларға несие беруді тоқтатуы керек пе?

- Иә. Олар жеке тұлғаларға несие беру қызметін тоқтату қажет. Неліктен? Себебі, қазіргі кезде микроқаржы ұйымдарынан қарыз алып, соңынан оны қайтара алмай жүрген жастар туралы естіп те, көріп те жүрміз! Қаржылық сауаттылықтың төмендігінен қиын жағдайға тап болады. Алдағы уақытта мұндайға жол бермес үшін арнайы тәртіп енгізілуі керек деп ойлаймын. Несиені тек банктер бергені жөні. Себебі екінші деңгейлі банктер кредит берер кезде клиенттің төлем қабілеттілігін тексереді, атап айтқанда басқа банктерде несиесінің бар жоғын, ай сайынғы зейнетақы жарналарының түсуін есепке алады. Қажетті құжаттарды, ке­піл­ге кемінде бір танысын белгі­леу­ді талап етеді. Күмәнді жағдай туындағанда жақын туыстарының аты-жөні мен байланыс нөмірлерін сұрайды, кредит алатыны жөнінде хабардар ертуі мүмкін. Бұл бір жағынан азаматтардың қарызға бату немесе төлей алмаудың алдын алады. Бұдан бөлек ай сайынғы жалақыңыздың көлемін, табы­сы­ңызды рас­тауыңыз қажет. Бұл шартты кез келген жас орындай алады деп ойламаймын. Ал онлайн займ беру­шілер ешқандай кепілсіз, бір ғана құжат – жеке куәлікпен-ақ аптаның кез ­келген күні, тәулік бойы шарт жасаса береді. Бұл – несие алушы үшін өте ың­ғайлы. Онлайн-несие қызметін ұсынушылар ата ананың мақұлдауын талап етпейді. Бірақ клиент өтемақыны дер кезінде жасамаса, коллекторлар арқылы баланың ата анасына, туыстарына қоңырау соғып мазалайды. Мұның соңы отбасында  ұрыс-керістің туындауына апарып соғады. Сондықтан микроқаржы ұйымдары жеке тұлғаларға несие беру қызметін тоқтатуы қажет. Қазір ғаламтордың, әлеуметтікк желілердің дамыған заманы.  Сондықтан әрбір азамат өзіне қажетті ақпаратты, кез келген сұрақтың жауабын интернеттен таба алады. Әрбір азамат қаржы ұйымдарынан ақша алатын кезде «жеті рет  өлшеп бір кесіп» дегендей, шама-шарқына қарап, содан кейін ғана шешім қабылдаса екен деймін.

- Рахмет.

Фото: liter.kz

 

 

Біздің әлеуметтік желілерге жазылыңыздар және барлық оқиғалардан хабардар болыңыз!
Facebook Youtube Instagram Вконтакте Форум качества

Пікірлер

Комментарий қалдыру үшін порталға тіркеліңіз немесе кіріңіз

Авторизация через

106 пікір

  • Assem Seitkamalova
    Assem Seitkamalova

    Ғалымжан Есқараұлы жақсы сұқпат болыпты. Шынында елімізде микроқаржы ұйымдары көбейіп кетті. Олардың санын қысқартуды дұрыс деп есептеймін. 

  • Baglan Bazarbay
    Baglan Bazarbay
    Дурыс айтасыз
  • Галымжан Керимбек
    Галымжан Керимбек
    Толықтай келісемін!
  • Галымжан Керимбек
    Галымжан Керимбек
    Пікірлеріңіз орынды деп санаймын
  • Атем Меруерт
    Атем Меруерт
    Шынында мемлекет тарапынан жасалатын рақымшылық халықтың тек осал тобына бағытталуын және оның мұқият тексеру жұмыстарын жүргізу арқылы жүзеге асуы тиіс. Ал микроқаржы ұйымдарының қызметіне айтарлықтай шектеулер қойылуы тиіс. Ал несие беру құқығы тек қана бір ретті және осы алынған қаржы толығымен өтелген жағдайда ғана екінші несиеге келісім берілуі тиіс, әрине , бұл іс-әрекетте қаржы төлеу қабілеттілігін және өзгеде жоғарыда айтылған талаптарды ескеру негізінде орындалуы тиіс деп ойлаймын.
  • Айнур Сейдалиева
    Айнур Сейдалиева
    Келісемін, Ғалымжан Есқарұлы. Сонымен қатар, алдағы уақытта келеңсіз жағдайлар туындамау үшін, несие алар алдында халықтың несие шартымен толығымен танысуын міндеттеу керек деп ойлаймын.
  • Сагира
    Сагира
    Мемлекет тарапынан банктік пайызға бақылау жасалыну қажет деп ойлаймыз.
  • Аман
    Аман
    Қолдаймын!
  • Айдос
    Айдос
    Ойыңызға қосыламын!👍🏻
  • Biba Duis
    Biba Duis
    Толықтай келісемін.Мемлекетіміз үшін өте маңызды мәсәлелер туралы жазылған.👍🏾
  • Мирас Абилбек
    Мирас Абилбек
    Өте дұрыс , толықтай келісемін
  • Мирас Абилбек
    Мирас Абилбек
    Өте дұрыс , толықтай келісемін
  • Азиза Канаткызы
    Азиза Канаткызы
    Ғалымжан Есқараұлы пайдалы ақпаратпен бөліскеніңзге рахмет. Сізбен толықтай келісемін.
  • Азиза Канаткызы
    Азиза Канаткызы
    Ғалымжан Есқараұлы , оте пайдалы ақпаратпен бөліскеніңізге рахмет. Сізбен толықтай келісемін.
  • Азиза Канаткызы
    Азиза Канаткызы
    Галымжан Ескараулы, оте дурыс айтасыз! Пайдалы акпаратпен болискенинизге куаныштымыз.
  • Олжас Аубакир
    Олжас Аубакир
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін. Несие алып оны төлей алмай жүргендері қаншама. Өте дұрыс айтасыз.
  • Мықтыбай Мухаммед-Али
    Мықтыбай Мухаммед-Али
    Ғалымжан Есқараұлымен толықтай келісемін, өзекті мәселе қозғалыпты. Қазіргі таңда несиені тегін алғандай жауапкершілікті сезінбей, төлеуден қашатындар жетерлік. Оларға рақымшылық жасалса өз несиесіне жауапты қарап уақытылы өтеп жүргендерге әділетсіз болар еді.
  • Мықтыбай Мухаммед-Али
    Мықтыбай Мухаммед-Али
    Өзекті мәселе қозғалыпты. Ғалымжан Есқараұлымен толықтай келісемін👍🏻
  • Мықтыбай Мухаммед-Али
    Мықтыбай Мухаммед-Али
    Ғалымжан Есқараұлымен толықтай келісемін. Несие алу қазір 5 минуттық жұмыс, банкке бармаған соң тегін беріліп жатқан ақша сияқты көрінеді. Қарап отырсақ қазір көпшілік несиеге қымбат телефон алып жатады. Оларға рақымшылық жасау әділетсіздік деп ойлаймын… Өзекті мәселе қозғалыпты. Рахмет!
  • Данабек Дильжанов
    Данабек Дильжанов
    Өте дұрыс айтылған.Мемлекет несиелерге рақымшылық жасамауы керек
  • Данабек Дильжанов
    Данабек Дильжанов
    Дұрыс айтылған.Мақала өте пайдалы ақпараттарға толы болды.Толықтай келісемін
  • Диас Асан
    Диас Асан
    Өте дұрыс, толықтай келісемін,қазырғы таңда ойланбастан несие алатын адамдар қаншама.
  • Asem Kolbay
    Asem Kolbay
    Сіздің мақалаңызбен толықтай келісемін.Әр оқыған адам өзіне дұрыс ой туйді деп ойлаймын.
  • Жанылсын Садуллаева
    Жанылсын Садуллаева
    Мақалаңызбен толықтай келісемін👍
  • Жанылсын Садуллаева
    Жанылсын Садуллаева
    Мақалаңызбен толықтай келісемін👍
  • Жанылсын Садуллаева
    Жанылсын Садуллаева
    Мақалаңызбен толықтай келісемін👍
  • Murtaza Fatima
    Murtaza Fatima
    100% қолдаймын👏🏻
  • Камила Пернебек
    Камила Пернебек
    Ғалымжан Есқараұлымен келісемін, пайдалы ақпараттар қамтылған сұхбат!
  • Murtaza Fatima
    Murtaza Fatima
    100% қолдаймын👏🏻
  • Галымжанова Айсулу Канышевна
    Галымжанова Айсулу Канышевна
    Өте керемет жазылған 👍🏻👍🏻👍🏻
  • Murtaza Fatima
    Murtaza Fatima
    100%сізбен келісемін👏🏻
  • Индира Ергеш
    Индира Ергеш
    Өте дұрыс. Қосыламын👍🏻
  • Камила Пернебек
    Камила Пернебек
    Ғалымжан Есқараұлымен келісемін! Пайдалы ақпараттармен қамтылған сұхбат!👍
  • Anel Berikbaeva
    Anel Berikbaeva
    Жарайсыз!!
  • Камила Пернебек
    Камила Пернебек
    Ғалымжан Есқараұлымен келісемін! Қажетті ақпаратпен қамтылған сұхбат!👍
  • Anel Berikbaeva
    Anel Berikbaeva
    Өте керемет айтылған,жарайсыз! Қазіргі уақыттағы ауқымды тақырып,маған ұнады👍🏻
  • Baglan Bazarbay
    Baglan Bazarbay
    Айтқаныңызға толықтай қосыламын👍🏻👍🏻
  • Галымжанова Айсулу Канышевна
    Галымжанова Айсулу Канышевна
    Өте жақсы мақала 👍🏻👍🏻👍🏻
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы мақалаңыз өте салмақты және де қазіргі таңдағы көкейтесті мәселені алға тартып жазыпсыз.Өте керемет👍👍👍осындай дүниелерді басты назарға алып,келешек ұрпаққа жолдап жатқаныңызға🙏
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы мақалаңыз өте салмақты және де қазіргі таңдағы көкейтесті мәселені алға тартып жазыпсыз.Өте керемет👍👍👍осындай дүниелерді басты назарға алып,келешек ұрпаққа жолдап жатқаныңызға🙏
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы мақалаңыз өте салмақты және де қазіргі таңдағы көкейтесті мәселені алға тартып жазыпсыз.Өте керемет👍👍👍осындай дүниелерді басты назарға алып,келешек ұрпаққа жолдап жатқаныңызға🙏
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы мақалаңыз өте салмақты және де қазіргі таңдағы көкейтесті мәселені алға тартып жазыпсыз.Өте керемет👍👍👍осындай дүниелерді басты назарға алып,келешек ұрпаққа жолдап жатқаныңызға🙏
  • Галымжанова Айсулу Канышевна
    Галымжанова Айсулу Канышевна
    Өте жақсы мақала . 👍🏻👍🏻👍🏻👍🏻
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы мақалаңыз өте салмақты және де қазіргі таңдағы көкейтесті мәселені алға тартып жазыпсыз.Өте керемет👍👍👍осындай дүниелерді басты назарға алып,келешек ұрпаққа жолдап жатқаныңызға🙏
  • Бекзат Мамахан
    Бекзат Мамахан
    Жаксы мақала,қолдаймын🙌🏻👍
  • Жульетта Табигат
    Жульетта Табигат
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін! Мақалаңыз өте орынды, қазіргі таңдағы өзекті мәселелердің бірі. Қазіргі таңда несие алу құдды бір оңай жұмыс болып кеткендей іспеттес, алайда ол несиені төлеу мәселесіне келгенде халық зарын көп байқап жатамыз. Бұндай мәселе одан әрі ушықпай тұрғанда банк тұрғысынан дұрыс әрекет жасалғанын өз басым орынды деп есептеймін. Мақалаңыз да көп адамдарға өзіндік ақпарат пен кеңестерін беріп, септігін тигізетініне кәміл сенемін.
  • Жульетта Табигат
    Жульетта Табигат
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін! Мақалаңыз өте орынды, қазіргі таңдағы өзекті мәселелердің бірі. Қазіргі таңда несие алу құдды бір оңай жұмыс болып кеткендей іспеттес, алайда ол несиені төлеу мәселесіне келгенде халық зарын көп байқап жатамыз. Бұндай мәселе одан әрі ушықпай тұрғанда банк тұрғысынан дұрыс әрекет жасалғанын өз басым орынды деп есептеймін. Мақалаңыз да көп адамдарға өзіндік ақпарат пен кеңестерін беріп, септігін тигізетініне кәміл сенемін.
  • Жанель
    Жанель
    Өте өзекті мәселе қозғалған. Қазіргі таңда студенттерге кеңінен керек ақпараттардың бірі көп рахмет !!! Сұқбатыңызды оқыған адамға үлкен пайдасын тигізеді деп ойлаймын!
  • Назерке Алдыбергенова
    Назерке Алдыбергенова
    Мақала Өте жақсы, дұрыс жазылған🙌👍Қолдаймын👏👏
  • Мәдина Өмірбай
    Мәдина Өмірбай
    Өте тамаша жазылған. Өзекті мәселені көтеріпсіз, ағай, толықтай сізбен келісемін. Енді өзгерістер болады деген үміттемін👍🏻👍🏻👍🏻
  • Мәдина Өмірбай
    Мәдина Өмірбай
    Өте тамаша жазылған. Өзекті мәселені көтеріпсіз, ағай, толықтай сізбен келісемін. Енді өзгерістер болады деген үміттемін👍🏻👍🏻👍🏻
  • Мәдина Өмірбай
    Мәдина Өмірбай
    Қандай дұрыс сөздер?! Сізбен толықтай келісемін, еліміздегі үлкен мәлелердің бірін қозғапсыз, жақсы бағытта өзгереді деген ойдамыз👍🏻👍🏻👍🏻
  • Akgul Kapar
    Akgul Kapar
    Ғалымжан мырзамен толықтай келісемін.Бұл жерде қазіргі таңдағы еліміздегі ең өзекті проблема қозғалып қана қоймай,сонымен қатар өте қарапайым тілде халыққа жеткізе білді деп ойлаймын.Осындай пайдалы ақпарат үшін үлкен алғыс білдіремін,керемет мақала!
  • Куралай
    Куралай
    Ғалымжан Есқараұлымен толықтай келісемін. Ақпараттарыңыз өте пайдалы болды, алдағы уақытта жұмысыңызға сәттілік тілеймін.
  • Данагүл
    Данагүл
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін. Өзекті мәселелердің бірі десем болады. Қазақстанда несиеге байланғандар көп десем қателеспеймін. “Егер де жеке тұлғаларға тұтынушылық несиені тек коммерциялық банктер берсе, бұл бір жағынан азаматтардың қарызға батуына жол бермейді.” Берген ақпаратыңыз өте пайдалы болды. Енді солардың алдын алса, нұр үстіне нұр болатын еді…
  • Данагүл
    Данагүл
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін. Өзекті мәселелердің бірі десем болады. Қазақстанда несиеге байланғандар көп десем қателеспеймін. “Егер де жеке тұлғаларға тұтынушылық несиені тек коммерциялық банктер берсе, бұл бір жағынан азаматтардың қарызға батуына жол бермейді.” Берген ақпаратыңыз өте пайдалы болды. Енді солардың алдын алса, нұр үстіне нұр болатын еді…
  • Асылбеккызы Аружан
    Асылбеккызы Аружан
    Жалғасы Несиеге кешірім беру Сіз айта кеткендей 1 рет мүмкіндік берілетін нәрсе. Сол адамды әрбір несие алушы несие алмастан бұрын өз алдындағы жауапкершілігін сезіну керек деп ойлаймын. Мақалаңыз өте керемет! Қазіргі таңдағы өте өзекті мәселе қозғалған!
  • Асылбеккызы Аружан
    Асылбеккызы Аружан
    Жалғасы Несиені тек екінші деңгейлі банк беру керек , себебі банк несие алушының несие тарихын, төлем қабілетін тексере алады жане несие алушы тек төлеуге қабілетті болғанда ғана несие береді , ал бұл кезде несие алушы өз алдындағы жауапкершілікті сезінеді деген ойдамын. Халықтың несиеніне рақымшылық жасауды қолдамаймын деген ойыңызбен де толықтай келісемін.
  • Асылбеккызы Аружан
    Асылбеккызы Аружан
    Жалғасы Басқа елдермен салыстыра қарағанда , бізде несие берудегі процент өте жоғары, яғни былай қарағанда алған соманы 2 есе төлейді десе де болады. Сол үшін осы жерде пайыздық ставканы төмендету керек деп ойлаймын. Және де микрокредиттік ұйымдардың несие беруіне толықтай қарсымын.
  • Асылбеккызы Аружан
    Асылбеккызы Аружан
    Ғалымжан Есқараұлы Сіздің пікіріңізбен толықтай келісемін. Қазіргі уақытта несие еліміз үшін үлкен мәселенің бірі. Несиені ойланбай алып , төлей алмай жүрген адамдар саны қаншама?! Әрбір адам өзіне есеп беріп үйренсе екен деймін. Дәл Сіз айтқандай, біреу қымбат телефон алсам екен деп , біреу той жасаймын деп несие алуда. Ал несие алушылар қатары жыл сайын көбеюде. Менің ойымша, бұл қаржылық сауатсыздық.
  • Жульетта Табигат
    Жульетта Табигат
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін! Мақалаңыз өте орынды, қазіргі таңдағы өзекті мәселелердің бірі. Қазіргі таңда несие алу құдды бір оңай жұмыс болып кеткендей іспеттес, алайда ол несиені төлеу мәселесіне келгенде халық зарын көп байқап жатамыз. Бұндай мәселе одан әрі ушықпай тұрғанда банк тұрғысынан дұрыс әрекет жасалғанын өз басым орынды деп есептеймін. Мақалаңыз да көп адамдарға өзіндік ақпарат пен кеңестерін беріп, септігін тигізетініне кәміл сенемін.
  • Ayazhan Nurzhan
    Ayazhan Nurzhan
    шынында да, бул оте озекти такырыптардын бири, егер озгеристер енгизилсе коп салдардын алдын алып, отеу алмаушылык пен жалпы несие санын азаюына жаксы болады!🔥🙌🏼
  • Yerkezhan Kassymova
    Yerkezhan Kassymova
    Пікіріңізбен толықтай келісемін, қазіргі кезде несие саясатын емес, депозит саясатын дамыту керек деп ойлаймын🙏🏻
  • Akbota Marat
    Akbota Marat
    Автормен толықтай келесемін. Мақалада қозғалған тақырып қазіргі таңда өте өзекті тақырып.
  • Akbota Marat
    Akbota Marat
    Автормен толықтай келесемін. Мақалада қозғалған тақырып қазіргі таңда өте өзекті тақырып.
  • Aiym Tilekbayeva
    Aiym Tilekbayeva
    Ақпараттарыңыз өте пайдалы болды.👍🏻
  • Назерке Алдыбергенова
    Назерке Алдыбергенова
    Жақсы жазылған👏🙌Қолдаймын👍
  • Темир Хамзин
    Темир Хамзин
    Пікірмен толықтай келісемін!
  • Назерке Алдыбергенова
    Назерке Алдыбергенова
    Дұрыс жазылған👏🙌 Қолдаймын👍👍
  • Амина Бахитжанова
    Амина Бахитжанова
    Ғалымжан Есқараұлы жазылған мақалаңыз өте орынды.Қазіргі таңдағы көкейтесті өзекті мәселелердің бірі-орынсыз алынып,беріліп жатқан несиелер,сол себептен сіздің мақалаңыздың халқымызға берері мол деп білемін😊👍👍👍
  • Назерке Алдыбергенова
    Назерке Алдыбергенова
    Мақала жақсы жазылған🙌 Қолдаймын🙌👏
  • Назерке Алдыбергенова
    Назерке Алдыбергенова
    Мақала жақсы жазылған👍 Қолдаймын🤝👏
  • Айтуар Әкежан
    Айтуар Әкежан
    Өте керемет жазылған ! Келісемін
  • Айтуар Әкежан
    Айтуар Әкежан
    Өте керемет жазылған ! Келісемін
  • Жанерке Кайратовна
    Жанерке Кайратовна
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін. Қазіргі таңдағы өте қарқын алып бара жатқан мәселеленің алдын алу шарасын атап айттыңыз . Ендігі кезекте мемлекет тарапынан осы мәселеге сай талаптар жүргізілсе екен деп күтемін.
  • Baglan Bazarbay
    Baglan Bazarbay
    Дұрыс айтасыз
  • Baglan Bazarbay
    Baglan Bazarbay
    Дұрыс айтасыз
  • Baglan Bazarbay
    Baglan Bazarbay
    Дұрыс айтасыз
  • Камила Пернебек
    Камила Пернебек
    Ғалымжан Есқараұлымен толық келісемін! Сұхбатта пайдалы ақпараттар туралы сөз етілген!👍
  • Камила Пернебек
    Камила Пернебек
    Ғалымжан Есқараұлының сұхбатымен толық келісемін! Берген ақпараттарыңыз пайдалы!
  • Ақерке Бекен
    Ақерке Бекен
    Ғалымжан Есқараұлы қазіргі таңдағы белең алып тұрған мәселені қозғағансыз!Несие жүйесіне өзгертулер енгізіліп,жұмыссыздық мәселесін көтерц қажет!Халық қаншалықты жұмыс басты болған сайын,несие алу қарқыны төмендері анық.
  • Мерей Жұбаназар
    Мерей Жұбаназар
    Өте дұрыс айтылған👍🏻👍🏻👍🏻
  • Мерей Жұбаназар
    Мерей Жұбаназар
    Мақала авторымен толықтай келісемін👍🏻
  • Асем Омирбекова
    Асем Омирбекова
    Мақала авторымен келісемін. Қазіргі таңда микроқаржы ұйымдардан қаржы алып, төлей алмау көп тараған. Өйткені пайыздық ставкасы өте үлкен болғандықтан және алған қаражатты қайтаралмау, яғни төлеу қабілеті төмен.
  • Кумисбек Батыржан
    Кумисбек Батыржан
    Өте керемет туынды.Елдегі мәселені қозғап содан қорытынды шығару деген оңай емес.Қәзірдің өзіңде несие алып,төлей алмай жатқандар қаншама,солар осыны оқып өз бастарын ұстап жүреді,деген ойдамын.!
  • Салин Хатира Сакенкызы
    Салин Хатира Сакенкызы
    Ғалымжан Есқарұлы сізбен келісемін. Сұқбатыңызды оқыған адамға үлкен пайдасын тигізеді деп ойлаймын!
  • Madina Munaitpasova
    Madina Munaitpasova
    Қазіргі уақытта несие еліміз үшін үлкен бір мәселенің бірі екені бәрімізге белгілі. Осы мақаланы әрбір қарапайым халық оқыса өзіне қажет мәліметті таба алады деп ойлаймын.
  • marzhan Nusupbek
    marzhan Nusupbek
    Мақала тура жазылған екен. Әр адам несие алмастан бұрын оны ойланып, алу керек. Қазіргі заманда тойға, қымбат заттарға несимен алуды қолдамаймын.
  • Music Channel
    Music Channel
    Қолдаймын👍
  • Аяжан Калдарова
    Аяжан Калдарова
    Ғалымжан Есқараұлы сізбен толықтай келісемін. Несие алып оны төлей алмай жүргендері қаншама,сұхбатыңызға рахмет! Пайдалы ақпараттар алдым.
  • Гульназым
    Гульназым
    Өте өзекті мәселе қозғалған. Бұл халықтың қаржылық сауаттылығын көтерудің қажеттілігінен туындайды.
  • Қыдырқызы Ақтоты
    Қыдырқызы Ақтоты
    Дұрыс айтасыз. Сізге толықтай қосыламыз.
  • Nazerke
    Nazerke
    Ғалымжан Есқараұлымен толықтай келісемін. Қазіргі таңда ойланбастан несие алатын адамдар қаншама. Ақпараттарыңыз өте пайдалы болды👍 Алдағы уақытта жұмысыңызға сәттілік тілеймін.
  • Керимбек Айымжан
    Керимбек Айымжан
    Ғалымжан Есқараұлын толық қолдаймын!
  • Нуркен
    Нуркен
    Казіргі заманға сай, өте өзекті мәселелер қарастырылған!
  • Абдрауф
    Абдрауф
    Дұрыс айтасыз Ғалымжан Есқараұлы. Сізбен толықтай келісемін. Несиені ойланбай алып, соңында төлей алмай отбасынан, өмірінен, денсаулығынан айырылып жатқандар қаншама. Үш сағаттық той жасаймын деп үш ұйықтаса түсіне кірмейтін проблема арқалаған жандар аз да болсын ойлануы тиіс. Сұқбатыңызға көп рақмет. Пайдалы ақпараттарыңыз үшін алғыс айтамын.
  • Галымжан Керимбек
    Галымжан Керимбек
    Үкімет халықтың несиесін кешіргеннен гөрі, жұмыссыздық мәселесін шешу керек
  • Данияр Куатулы
    Данияр Куатулы
    Керемет ағай👍
  • Жанболат Айтбай
    Жанболат Айтбай
    Өте дұрыс, 100 % қолдаймын!
  • Жанболат Айтбай
    Жанболат Айтбай
    Ия қазіргі кезде кредиті жоқ адам жоқ, сондықтан шұғыл түрде мемлекет тарапынан банктердің кредит жүйесін, пайыздық төлемін жеңілдету керек!
  • Нуржан Муратов
    Нуржан Муратов
    Ғалымжан Есқараұлы мырзамен келісемін. Мақалаңыз ел құлағына жетсе екен, керемет.
  • Аружан Ксембаева
    Аружан Ксембаева
    Қазіргі таңда студенттерге кеңінен керек ақпараттардың бірі көп рахмет !!!
  • Олжас Аубакир
    Олжас Аубакир
    Жақсы мақала.Толық оқып шықтым
  • Bota Duysenova
    Bota Duysenova
    👍🏼👍🏼👍🏼👍🏼👍🏼
  • Мерей
    Мерей
    Толықтай келісемін👍🏻
  • Мадина Акмергенова
    Мадина Акмергенова
    Расымен дұрыс айтасыз 👌🏻