Күнбағыс майы кез-келген ас үйде бар. Оған картоп қуырылады, бауырсақ пісіріледі, салаттарға қосылады, күнделікті тағам әзірлеуге қолданылады. Біз күнделікті қолданатын өнім туралы оның сапасы туралы айтатын боламыз. Дегенмен, кәдімгі күнбағыс майының айналасында көптеген мифтер бар. Кейбіреулер оны қуыруға мүлдем болмайтындығына сенімді. Ал біреулер тазартылмаған майды ең пайдалы деп санайды. Енді біреулер импортты артық деп санайды.
Майлы дақылдарды өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы (NAPMC) шағу майдың сапасы, ас үйде пайдалы болатын кеңестерді ұсынады.
Күнбағыс майына қуыру зиян
Бұл ел арасында ең көп таралған мифтердің бірі. Шын мәнінде, күнбағыс майына қуыру қауіпсіз, бірақ бастысы-оны дұрыс таңдау.
Күнделікті қуыру үшін тазартылған май қолайлы. Ол бейтарап дәмге ие және тазартылмағанға қарағанда ыстыққа жақсы төзеді. Дегенмен, тіпті тазартылған майды түтін шыққанға дейін қыздыруға болмайды. Тым жоғары температурада ол бұзыла бастайды және оның сапасы нашарлайды.
Бір майды бірнеше рет қолдануға болмайды. Мысалы, егер бауырсақ немесе қуырылған картопты пісіргеннен кейін табада май қалса, оны келесі бірнеше қуыруға қалдырмаңыз.
Тазартылмаған май пайдалы
Көпшілік әйелдер майдың тұқымның иісі неғұрлым күшті болса, соғұрлым пайдалы болады деп санайды. Шын мәнінде, хош иістің артықшылығы сапа көрсеткіші болып танылмайды.
Тазартылмаған май өңдеу кезеңдерінен аз өтеді. Айқын дәм мен табиғи компоненттердің көп бөлігін сақтайды. Бұл салаттарға, винегретке және басқа да салқын тағамдарға арналған.
Тазартылған май қосымша өңдеуден өтеді, соның арқасында ол бейтарап дәм мен иіске ие болады. Бұл оны әртүрлі тағамдарды дайындауға ыңғайлы етеді, әсіресе тағамның табиғи дәмін сақтау маңызды болған кезде.
Зәйтүн майы өте пайдалы
Дұрыс тамақтану үшін зәйтүн майын қолданған дұрыс. Зәйтүн майын қолданатындар сирек, бірақ оны жоғары сапалы деп санайтындардың қарасы көп.
Дегенмен, әр майдың өзіндік ерекшеліктері бар. Күнбағыс майының құрамында қанықпаған май қышқылдары бар және денеде антиоксиданттық функцияларды орындайтын Е дәруменінің тағамдық көздерінің бірі болып табылады.
Мысалы, АҚШ ұлттық денсаулық сақтау институттарының мәліметтері бойынша, бір ас қасық күнбағыс майында шамамен 5,6 мг Е дәрумені болуы мүмкін, бұл ересек адам үшін ұсынылатын тәуліктік қабылдаудың шамамен 37% құрайды.
Бұдан басқа, қауымдастық берген ақпарат бойынша Қазақстанда рапс және зығыр сияқты өсімдік майларының түрлері де өндіріледі. Олардың пайдалы қасиеттері диетологияда жоғары бағаланады. Олар біздің денеміз өздігінен өндіре алмайтын маңызды омега-3 және Омега-6 май қышқылдарына бай. Сонысымен аса пайдалы май.
Ең бастысы-әр өнімнің ерекшеліктерін ескеру және диетаны әртараптандыру, майды тек танымалдығы немесе бағасы бойынша таңдамау керек.
Май неғұрлым жеңіл болса, соғұрлым жақсы болады
Дүкенде сөренің алдында тұрып көптеген сатып алушылар майдың мөлдірлігі мен түссіз реңіне қарап жоғары сапалы деп ойлайды. Ең жеңіл бөтелкені таңдайды.
Шын мәнінде, түсіне қарап өнімді таңдауға болмайды. Тазартылмаған күнбағыс майы, әдетте, қаныққан алтын реңкке ие, ал тазартылған және дезодорацияланған, ағарту процестерінен өткен майлар ашық түсті болады. Ал енді тазартылған май ұзақ сақталады және исі болмайды, ыстыққа төзімді болады.
Сонымен қатар, қою алтын да, ашық түс те өнімнің сапасына кепілдік бермейді. Сапаны олай бағалау мүмкін емес. Таңбалауға, жарамдылық мерзіміне, сақтау шарттарына және өндіруші туралы ақпаратқа назар аудару маңызды.
Күнбағыс майын жылдар бойы сақтауға болады
Сақтау мерзімі майдың түріне, өндіріс технологиясына, қаптамаға және сақтау шарттарына байланысты. Сондықтан, ең алдымен, өндіруші көрсеткен жарамдылық мерзіміне, сондай-ақ қаптаманы ашқаннан кейінгі ұсыныстарға назар аудару керек. Тазартылған майдың сақталу мерзімі 1 жылға дейін, ал тазартылмаған май қаптаманы ашқанға дейін 3 айдан 6 айға дейін ғана жарамды.
Майдың тотығуды тездететін үш негізгі факторы бар. Жарық, жылу және оттегімен байланыс. Олардың әсерінен май біртіндеп бастапқы қасиеттерін жоғалтады, жағымсыз иіс пен сыртқы дәмге ие болуы мүмкін.
Өнімнің сапасын сақтау үшін бөтелкені тығыз жабық, салқын, қараңғы жерде, пештен және тікелей күн сәулесінен алыс ұстаңыз. Майды ұзақ уақыт ашық контейнерде қалдырмаңыз және өндірушінің ұсыныстарын орындаңыз.
NAPMK өсімдік майын сауатты таңдау ең қымбат өнімді іздеуден емес, оның қасиеттерін түсінуден басталатынын атап өтті. Әр түрлі майлар тамақ дайындаудың әр түрлі әдістеріне сәйкес келеді және диетаны әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Күнбағыс майы қазақстандық отбасылардың рационында маңызды өнім болып қала береді. Оны дұрыс пайдалану үшін бірнеше қарапайым ережелерді есте сақтау жеткілікті. Пісіру әдісіне байланысты майды таңдау, қызып кетпеу, сақтау шарттарын орындау, өндірушінің ақпаратына назар аудару қажет.
Шынында да, кейде таныс тағамдар туралы аздаған білім дәмді тамақ дайындауға, отбасылық бюджетті тиімді басқаруға және дүкенде саналы және сапалы таңдау жасауға көмектеседі.
