Әлемнің ұлы көшбасшылары ғылымды, мәдениетті, саясатты және адам санасын түбегейлі өзгертіп, адамзат тарихында өз іздерін қалдырды. Олар жаңа ілімдерді, технологияларды және өнер туындыларын жасады.
Табыс оңайлықпен келмейді; ол көбінесе күрес пен ұзақ мерзімді күтудің нәтижесі. Табысқа жету үшін адамдар әртүрлі қиындықтарға төтеп беруі керек. Ең бастысы - өзіңізге деген сенімді жоғалтпай және бәрі жақсы болатынына үміт арту. Қиындықтар табысқа кедергі болмауы керек; кез келген істе табандылықтың маңызды екенін есте ұстаған жөн. Бұл жай ғана сөздер емес; бұл пікір іс жүзінде дәлелденген.
Табысқа жету үшін көптеген қиындықтарды бастан кешкен, және кедергілерді еңсере білген,тарихта есімі қалған тұлғалар жайлы қызықты мәліметтерді ұсыну үшін "Тұлға" бөлімін аштыұ.
Жаңа бөлімнің алғашқы кейіпкері - Джон Дэвисон Рокфеллер
Джон Дэвисон Рокфеллер
Өмірбаяны
Джон Дэвисон Рокфеллер – жаңа тарихтағы әлемдегі ең бай адам. Американың алғашқы миллиардері байлығын кәсіпкерлік, тапқырлық, еңбекқорлық жолымен және аса үнемдеу мен оңтайландыру арқылы тапты. Оның есімі байлықтың синониміне айналды.
Балалық және жастық шақ
Болашақ магнат 1839 жылы 8 шілдеде Нью-Йорк штатының Ричфорд қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Уильям Эйвери Рокфеллер мен Луиза Дэвисон баптист шіркеуіне барған. Отбасы алты баланы тәрбиелеп өсірді, Джон олардың екінші баласы.
Анасы діндар болғанымен, әкесі отбасына көңілдесін, некесіз туған балаларын ертіп келіп, лайықсыз өмір сүрді. Уильямның тқрақты кәсібі болмады. Ағаш кесуші мамандығын тастағаннан кейін күмәнді ботаникалық эликсирлерді сатты. Ол жымқыру мен алаяқтық жасады деп күдікке ілінді. Ол үйінде сирек болатын, бірақ бала кезінен бастап балаларына сауда дағдыларын сіңірді. Осы мақсатта ол Джонға үй шаруаларын істеу үшін ақы төледі. Үй шаруашылығын және балаларды жалғыз басқаруға мәжбүр болған анасынан бала діни рух пен ақша үнемдей білуді үйренді.
Кішкентай Джон жас кезінен бастап іскерлік қабілетін көрсетті – ол әпкелеріне кәмпит сатып, көтерме сауда жасады. Жеті жасында бала көршісінің фермасында жұмысқа орналасты, ол алғашқы ақшасын картоп теріп, күркетауық өсіру арқылы тапты. Жұмыс істеген алғашқы күндерінен бастап Рокфеллер кірістері мен шығыстарын мұқият жазып отыратын кітап жүргізді. 13 жасында 50 доллар жинап, оны өзі танитын фермерге 7,5% пайызбен берді.
Джон Рокфеллер жас кезінде
Джон Рокфеллер жас кезінде / Фото: ВКонтакте
Жас Джон сырт көзге сабырлы және ойға шомып жүретін бала сияқты көрінді. Өзінің дене бітімі арық және эмоциясын білдірмейтін, ұзақ уақыт ойланатын, шешімде де дереу қабылдамайтын секілді көрінген. Бірақ шын мәнінде Рокфеллер өте сезімтал болды және әпкесінің қазасына қайғырды. !пкесі қайтыс болғаннан кейін, үйден алыс жерде 12 сағат бойы шөптің үстінде жатты.
Рокфеллер оқуды ұнатпады, дегенмен мұғалімдер оның есте сақтау қабілеті мен логикалық ойлау қабілетін байқады. Ол ешқашан мектепті бітірмеген. 16 жасқа толғанда, әкесі үйге келуді тоқтатты — ол бірінші әйелімен ажыраспай қайта үйленді. Үлкен ұлы ретінде Джон Кливленд қоғамдық колледжінде үш айлық бухгалтерлік курстан өтіп, жұмыс іздей бастады.
Бизнес
1855 жылы Джон Hewitt & Tuttle компаниясында бухгалтерлік есеп бөлімінде алғашқы жұмысын бастады. 16 доллар жалақымен бухгалтер көмекшісі қызметіне кіріскен жас жігіт бірнеше айдан кейін бухгалтер болып көтеріліп, 31 доллар тапты. Бір жылдан кейін Рокфеллер компания менеджері болып тағайындалды, ол бухгалтер жалақысынан 20 есе көп жалақы алды. Бірақ амбициялы жас жігіт бұл сомаға қанағаттанбады, өйткені алдыңғы менеджерге әлдеқайда көп жалақы төленді, ал бір жылдан аз уақыт өткен соң ол өз бизнесін бастау үшін жұмыстан кетті.
Британдық бизнесменмен серіктес болу үшін Рокфеллер өз әкесінен 10% пайызбен 1200 доллар қарыз алуға мәжбүр болды. Қажетті 2000 доллар жинағаннан кейін Рокфеллер Clark & Rockefeller компаниясының кіші серіктесі болды. Компания ауылшаруашылық өнімдерімен сауда жасап, Азамат соғысы кезінде Одақтық армияны қамтамасыз ету барысында жақсы пайда тапты.
19-шы ғасырдың екінші жартысында Америкада керосин шамдары күнделікті өмірде танымал бола бастағандықтан, жаңа нарық - мұнай өңдеу саласы қарқын алды. Рокфеллер жаңа мұнай кен орнын білетін тәжірибелі химик Сэмюэл Эндрюсті ынтымақтастыққа шақырды. Джон, Эндрюс және оның Clark & Rockefeller серіктестері Кливлендте жоғары технологиялық мұнай өңдеу зауытын салды.
Сол кезде мұнай өңдеу зауыттары шикі мұнайдан тек керосинді бөліп, қалған 40%-ын өзендер мен шөгінді бассейндерге ағызатын. Серіктестердің мұнай өңдеу зауытының ноу-хауы барлық фракцияларды толығымен бөлу және пайдаланудан тұрды, ал бензин отын ретінде жергілікті жерде пайдаланылды.
Джон Д. Рокфеллер және Генри Форд
Джон Д. Рокфеллер және Генри Форд / Фото: ВКонтакте
Рокфеллер мұнай өңдеу зауытын Кларк ағайындыларынан 72 500 долларға (бүгінгі доллармен 1 миллион доллар) сатып алып, Rockefeller & Andrews атты жаңа фирманы құрды. Рокфеллер перспективалы саланы дұрыс анықтады: батысқа қарай кеңею және теміржол құрылысы жақын арада бастау.
Кіші інісі Уильям, Генри Моррисон Флагер және ұзақ мерзімді серіктесі Эндрюспен бірге Джон Rockefeller, Andrews & Flagler компаниясын құрды. Компания бірнеше мұнай өңдеу зауыттарына иелік еткен және 1870 жылы құрылған Standard Oil компаниясының ізашары болған. Компания мұнай өндіруден бастап дайын өнімді таратуға дейінгі керосин өндірісінің барлық циклін басқарды.
Бұл бизнестің ерекшелігі, бастапқыда Джон қызметкерлерге қолма-қол ақшамен төлемеді. Оның орнына ол компания акциялары түрінде ынталандырулар ұсынды. Бұл тәсіл қызметкерлерге үлкен жауапкершілікпен жұмыс істеуге мүмкіндік берді, өйткені олардың әл-ауқаты енді компанияның табысына тікелей байланысты болды.
Рокфеллердің бизнесі өрге басты. Кәсіпкерлік рухы мен ықпалды адамдармен келіссөздер жүргізу шеберлігінің арқасында ол теміржолдағы өз компаниясы үшін жүк тасымалдау тарифтерінің төмендеуіне қол жеткізді. Бәсекелестермен салыстырғанда Standard Oil мұнай өнімдері екі-үш есе қымбат бағамен тасымалданды. Бағаларды төмендету арқылы Рокфеллер басқа мұнай компанияларын өз өнімдерін Standard Oil компаниясына сатуға мәжбүр етті. Осылайша, кәсіпкер магнат монополистке айналды.
1890 жылы сенатор Джон Шерман Америка Құрама Штаттарында Standard Oil компаниясына бағытталған Standard Oil монополияға қарсы заңын қабылдады. 20 жыл ішінде Рокфеллер өз қызметін 34 бақыланатын кәсіпорынға бөлуге мәжбүр болды. Олардың әрқайсысында ол бақылау үлесін қамтамасыз етті. Оның бизнесінің осылай бөлінуі оның капиталына оң әсер етті — ол табысын бірнеше есе арттырды.
Жалақы
Джон Д. Рокфеллердің Standard Oil компаниясынан алған жылдық табысы 3 миллион долларды құрады. Ол қайтыс болған кезде сарапшылар оның байлығын 1,4 миллиард доллар немесе Америка Құрама Штаттарының ЖІӨ-нің 1,5%-ы деп бағалады. Компания әлемдегі барлық мұнай кен орындарының 70%-ына иелік етті. Бүгінгі долларға айналдырғанда, бұл 318 миллиард долларды құрайды.
Рокфеллердің 16 теміржол компаниясы, алты болат зауыты және алты кеме компаниясы болған. Сондай-ақ, ол тоғыз банк пен тоғыз жылжымайтын мүлік фирмасына иелік еткен.
_1775224476.webp)
Фото: ru.wikipedia.org
Джон Д. Рокфеллер және Джон Д. Рокфеллер кіші
Өмірінің соңына қарай бизнесмен өзін сән-салтанатпен қоршап алды, бірақ өз ортасындағы әдеттегідей, оны көпшілік алдында көрсетпеді.
Магнаттың отбасы апельсин тоғайларына, виллаларына және сарайларына, сондай-ақ 273 гектар жерге иелік етті. Джон өзінің байлығын тәртіп пен жас кезінде қалыптастырған өмірдің 12 алтын ережесін сақтаумен байланыстырды.
Қайырымдылық және кітаптар
Джон Рокфеллер бала кезінен бастап протестант болған және үлгілі христиан ретінде алғашқы табысынан түскен пайданың бір бөлігін өзі баратын шіркеуге бере бастаған. Жас кезінде ол ай сайын табысының 6%-ын қайырымдылыққа жұмсаған, кейін бұл мөлшер 10%-ға дейін өскен. Мұнайшы бұл әдетін өмір бойы сақтады.
Кәсіпкер шіркеудегі қайырымдылықтарынан басқа, білім беру, денсаулық сақтау және іргелі ғылым мен өнерді дамыту үшін қайырымдылыққа белсенді қатысты. Джон Чикаго университеті және өзі құрған Нью-Йорк медициналық зерттеулер институты сияқты баптисттік білім беру мекемелеріне қаражат бөлді. Орталық Филиппин университеті оның қайырымдылығымен салынған. 20-шы ғасырдың басынан бастап Жалпы білім беру кеңесі білім беру гранттарын қаржыландыруға жауапты болды.
Рокфеллердің санитарлық комиссиясы Американың оңтүстігіндегі ауыл тұрғындарын мазалаған ауру - имек құртын жойды. Рокфеллер қоры комиссияның жұмысын жалғастырды.
Мұнай магнаты өмірбаянын арқау етіп бірнеше кітап жазды, олардың біріншісі 1909 жылы жарық көрген «Адамдар мен оқиғалардың естеліктері» атты басылым болды. 1910 жылы Рокфеллердің байлығы туралы «Мен қалай 500 000 000 доллар таптым» атты кітабы жарық көрді. 1913 жылы кәсіпкер өмірінің барлық қызықты фактілерін баяндайтын естелік жазды. Магнаттың өмірбаяны көбінесе деректі фильмдердің тақырыбына айналды.
Жеке өмірі
25 жасында Джон Д. Рокфеллер бай отбасынан шыққан мұғалім Лаура Селестия Спелманға үйленді. Болашақ миллиардердің бухгалтерлік есеп факультетінде бірге оқыған студенті, ол өзінің тақуалығы мен практикалық ойлау қабілетімен оның назарын аударды. Жас жұбайлар бір-біріне деген өзара сүйіспеншілігі және өмір мен отбасылық әл-ауқатқа деген ортақ көзқарастарымен байланысты болды.
Лаура суфражист болды және әйелдердің, соның ішінде афроамерикалықтардың құқықтарын қорғады. Ол Вустердегі әйелдер колледжінде білім алды және Хадсон көшесі мектебінде төрт жыл сабақ бергеннен кейін қарапайым мұғалімнен директордың орынбасары лауазымына дейін көтерілді.
Фото: ru.wikipedia.org
Лаура Селестия Спелман
Лаура Селестия Спелман күйеуі сияқты баптист болып, өзін отбасына арнады. Рокфеллер төрт қызы сүйді және олардың жалғыз мұрагері, әкесінің бизнесін жалғастырған ұлы Джон Д. Рокфеллер отбасының кежесі. Кәсіпкер Кливлендте мұнай өңдеу зауытын сатып алғаннан кейін де, отбасымен бірге жалға алынған пәтерде тұрды және қызметшілерді жалдамады. Мұнай магнатының өзі жазғандай, ол өзінің коммерциялық табысы үшін әйеліне қарыздар еді.
Әйелі қайтыс болғаннан кейін Рокфеллер 20 жылдан астам өмір сүрді. Ол әйелдер қауымының сүйіспеншілігіне ьөленген соң біртіндеп қымбат костюмдерді киді. Қарт кәсіпкердің сүйікті бас киімі - суретке түсіру үшін жиі киетін сабан қалпақ.
Джон мұрагерлерін ерекше тәртіппен тәрбиеледі. Әрбір баланың ақшалай сыйақы мен шығындар жазылған есеп кітабы болды. Рокфеллер отбасында балаларды еңбекқорлығы үшін марапаттаудың нақты жүйесі болды. Миллиардер қыздары мен ұлын белгілі бір жеңілдіктерден бас тартқаны үшін марапаттады. Мысалы, бала тәттісіз бір күн үшін ақшалай сыйақы алатын. Лаура күйеуінің ата-ана болуға деген спартандық тәсілін қолдады - балалардың өз көкөніс алқаптары болды.
Джон Д. Рокфеллер кіші отбасылық корпорацияның байлығын бірнеше есе арттырды. Оның бес немересі, олардың ішіндегі ең танымалдары Нельсон, Уинтроп және Дэвид Рокфеллер, 21 ғасырдың басына дейін Американың саяси және экономикалық өміріне қатысты.
Өлім
Рокфеллердің өмірде екі арманы болды: 100 жасқа дейін өмір сүру және 100 000 доллар табу (қазіргі валютамен 3 миллион доллардан астам).
Кәсіпкер ұзақ өмір сүрді, бірақ 50 жасында депрессияға, кейін асқазан ауруына ұшырады. Миллиардер шаштың түсуіне әкеліп соқтырған алопециямен ауырды, соның салдарынан мұрты да түсіп қалды. 1901 жылдан бастап ол парик киюге мәжбүр болды.
Кәсіпкер 1937 жылы 23 мамырда 97 жасында Флоридада атеросклероздан қайтыс болды.