Ақшаны қай валютада сақтаған дұрыс? Сарапшы пікірі

Қазақстандық сарапшы 5 миллион теңгені мысал ретінде келтіре отырып, соңғы үш жылда долларды сақтау теңгелік депозиттер мен облигациялармен салыстырғанда неліктен минималды кіріс әкелуі мүмкін екенін көрсетті, деп хабарлады "Сапалы Қазақстан" порталы.

Елімізде тұрақты қаржылық стереотип қалыптасқан, яғни ақша үнемдеу үшін доллар сатып алу керек, деп жазды finratings.kz. Дегенмен, қаржы сарапшысы Тұрар Әбди бұл стратегия көбінесе капиталды арттырмайды, тек қорғаныс иллюзиясын жасайды деп мәлімдеді.

«Ащы шындық: сіз ақша жоғалттыңыз немесе инфляциядан ұтылдыңыз», - деп атап өтті ол үш жыл бойы орташа есеппен 477 теңгеден доллар сатып алған азаматтың жазбасына  түсініктеме бере отырып.

Бүгінде айырбас бағамы бір долларға 500 теңге шамасында және бір қарағанда стратегия жұмыс істеген сияқты. Бірақ сарапшы жағдайға цифрлармен  қарауды ұсынды.

5 миллион теңге қаржны үш сценарий бойынша ұарастырып кқрейік

2023 жылдың басында бір адамның 5 миллион теңгесі бар.

1-сценарий: Қолма-қол ақша долларлары

«Сіз долларды орташа есеппен 477 теңге бағаммен сатып алдыңыз. Бұл шамамен 10 482 АҚШ доллары. Үш жыл өтті. Бүгінде бағам 500 теңге», - деп түсіндіреді ол.

Теңгеге айналдырғанда, сома шамамен 5 241 000 теңгені құрайды.

«Үш жылдағы таза пайда шамамен 241 000 теңгені құрайды. Бұл бүкіл кезеңдегі тек 4,8%», - деп атап өтті сарапшы.

2-сценарий: Теңге депозиті

Оның есептеулері бойынша, егер сол 5 миллион теңге жылына орташа есеппен 15%, 14% және 18% капиталдандыру мөлшерлемесімен депозитке салынса, сома шамамен 7 734 000 теңгеге дейін өсуі мүмкін еді.

«Үш жылдағы таза пайда 2 734 000 теңгені құрайды», - деп атап өтеді ол.

3-сценарий: Теңгелік облигациялар

«Сіз орташа кірістілігі шамамен 20% болатын теңгелік облигацияларды сатып алып, купондарды қайта инвестицияладыңыз», - деп түсіндірді сарапшы.

Бұл жағдайда сіздің капиталыңыз шамамен 8 640 000 теңгеге дейін өсуі мүмкін еді.

«Айырмашылық миллиондаған теңге пайдадан айырылды», - деп қосты ол.

Негізгі қателік неде? 

Сарапшының айтуынша, мәселе доллардың валюта ретінде емес, ақшаның жұмыс істемеуінде.

«Шетел валютасын сатып алып, оны жай ғана қолма-қол ақшамен ұстау - ешұандай кіріс әкелмейді», - деді ол.

Сарапшы доллардың да инфляцияға ұшырайтынын, ал қолма-қол ақша табыс әкелмейтінін атап өтті. Сонымен қатар, көптеген адам эмоционалды түрде әрекет етеді.

«Неліктен адамдар доллардан үнемі ұтылады? Бұл FOMO тұзағы.  

FOMO (Fear of Missing Out) – қызықты оқиғаны, мүмкіндікті, жаңалықтарды немесе трендті жіберіп алудан қорқу. Бұл басқалар сіз артта қалып, өміріңізді мәнді етіп өткізіп жатқандай сезінгенде мазасыздық тудыратын психологиялық жағдай, бұл қорқыныш әлеуметтік желілермен күшейеді.

Олар бағаның көтерілгенін көреді, қорқады және ең шыңында шетел валютасын сатып алуға асығады», - деп түсіндірді ол.

Енді не істеу керек

Сарапшы өтеу стратегиясын ұсынды:

1 жылға дейін – теңге: депозиттер 20%, облигациялар 22-23%.
1 жылдан 5 жылға дейін – доллар жұмыс істейді: доллар облигациялары жылына 5-10%. Қолма-қол ақша ұстамаңыз – долларда да инфляция бар.
5 жылдан бастап және одан жоғары – Қазақстан мен АҚШ-тағы акциялар, S&P 500, Nasdaq 100 индекстеріндегі ETF және әлемдік нарықтар.
Тұрар Әбдидің  айтуынша, доллар сценарийі теңге депозиттерінен 20% асып түсуі үшін айырбас бағамы ағымдағы болжамдардан айтарлықтай жоғары болуы керек.

«Көпшіліктің әрекетін сол күйі қайталамаңыз. Сандарды есептеп, әрбір теңге мен әрбір доллар сіз үшін жұмыс істейтіндей етіңіз», - деп қорытындылады сарапшы.

Сарапшының қорытындысы бойынша, тек доллар сатып қаржы үнемдеу дұрыс емес. АҚШ доллары да құнсызданады. Инфляцияны есепке алмау қателік.