Бүгін – 29 тамыз. Жыл сайын осы күн ядролық сынақтардың зардабын еске алып, бейбітшілік пен қауіпсіздік туралы ойлануға себеп болады. Биыл бұл дата Қазақстан үшін айрықша мәнге ие – Семей ядролық сынақ полигонының жабылғанына 35 жыл толып отыр.
Қырық жылға жуық уақыт бойы бұл аумақта жүздеген ядролық сынақ жасалды. Оның жаңғырығы сынақ алаңымен шектелген жоқ. Табиғатқа да, адам тағдырына да әсер еткен сол кезеңнің салдары бүгінге дейін зерттеліп, зерделеніп келеді. Сондықтан Семей полигонының тарихы – өткенді еске алу ғана емес, бейбіт өмірдің бағасын түсінуге мүмкіндік беретін сабақ.
Осыдан 35 жыл бұрын полигонның жабылуы Қазақстанның ғана емес, әлемдік ядролық қарусыздану тарихындағы маңызды қадамға айналды. Кейін бұл бастама халықаралық деңгейде де жоғары бағаланып, 29 тамыз – Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні ретінде белгіленді. Бұл – бір елдің тарихынан басталған шешімнің жаһандық үндеуге ұласқанын көрсетеді.
Мерейтойға орай елордада өткен дөңгелек үстелде мамандар Семей полигонының тарихи маңызын ғана емес, бүгінгі ядролық қауіпсіздік мәселелерін де сөз етті. Сарапшылар Қазақстанның сынақ зардаптарын зерттеу, аумақты радиациялық тұрғыдан зерделеу және ядролық қаруды таратпау ісіндегі тәжірибесіне тоқталды. Яғни отыз бес жыл бұрын басталған жолдың қазіргі міндеттері де бар.
Семей полигонының тарихы бізге бір нәрсені анық ұқтырады: бейбітшілік – бір сәтте орнай салатын ұғым емес, оны сақтау үшін үздіксіз әрекет қажет. Өткеннің сабағын ұмытпай, келешекке қауіпсіз әлем қалдыру – бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігі.
