Қазақстанның туризм саласы туралы сөз қозғалғанда, біз көбіне оның әлеуетін айтып мақтанамыз. Расында да, ұлан-ғайыр даламыз, көз тартар табиғатымыз, ғасырлар қойнауынан сыр шертетін тарихи мұрамыз – кез келген ел қызығатындай байлық. Бірақ осы мүмкіндікті толық пайдаланып отырмыз ба деген сұраққа келгенде, жауап біржақты емес.
Соңғы жылдары туризмде қозғалыс бар. Кей өңірлерде жаңа демалыс орындары ашылып, келушілер саны артып келеді. Мысалы, Жетісу облысында туризм инфрақұрылымы біртіндеп қалыптасып, ішкі туристер легі көбейгені байқалады. Бұл – дұрыс бағытта жасалған қадам. Алайда жекелеген жетістіктер жалпы саланың жүйелі дамығанын білдірмейді.
Меніңше, негізгі мәселе – басқару мен үйлестіруде. Туризм тек табиғи әсемдікке сүйеніп дами салмайды. Ол үшін нақты стратегия, жауапты құрылымдар және өңірлер арасында өзара байланыс қажет. Өкінішке қарай, Ұлытау облысы сияқты тарихи маңызы зор аймақтардың өзінде туризмді үйлестіретін толыққанды жүйе әлі де жетіспейді. Бұл – үлкен мүмкіндіктің жіберіліп жатқанын көрсетеді.
Инфрақұрылым мәселесі де өзекті. Иә, соңғы жылдары Алакөл көлі маңы қарқынды дамып, ел ішіндегі ең танымал демалыс орындарының біріне айналды. Бірақ дәл осындай серпін еліміздің басқа өңірлерінде неге байқалмайды? Себебі біз көбіне бір-екі бағытқа ғана назар аударып, қалған әлеуетті аймақтарды назардан тыс қалдырып аламыз.
Қазақстанда туристерді тартатын ерекше орындар жетерлік. Мәселен, Саң таулары, Кейкі батыр үңгірі немесе Торыш алқабы сияқты нысандар әлемдік деңгейдегі бағыттарға айнала алады. Бірақ оларды дамыту тек жарнамамен шектелмеуі тиіс. Ең алдымен, бұл жерлердің табиғи қалпы сақталуы керек.
Өкінішке қарай, бізде туризм мәдениеті толық қалыптаспаған. Кейбір адамдар демалыс орындарын өз үйіндей емес, уақытша пайдаланып кететін жердей көреді. Соның салдарынан қасиетті мекендер бүлініп, тарихи белгілер жойылып жатады. Мысалы, Әулие тауы аумағындағы тастардың зақымдануы – жай ғана оқиға емес, бұл қоғамдағы жауапкершілік мәселесінің көрінісі.
Табиғатқа немқұрайлы қарау да алаңдатады. Торыш алқабындағы ерекше тастарды кейбіреулердің өзімен алып кетуі – тек заң бұзу емес, бұл болашақ ұрпаққа жасалған қиянат. Егер біз туризмді дамытамыз десек, ең алдымен, сақтауды үйренуіміз керек.
Тағы бір маңызды бағыт – цифрландыру. Қазіргі турист сапарын интернет арқылы жоспарлайды, бағытты онлайн таңдайды, қызметті цифрлық түрде алады. Ал бізде бұл мүмкіндік әлі толық дамымаған. Туристік ақпараттың қолжетімділігі, сапалы қосымшалар мен заманауи сервистер – бүгінгі күннің қажеттілігі.
Қорыта айтқанда, туризмді дамыту – тек экономикалық мақсат емес. Бұл – елдің келбетін қалыптастыру, мәдениетін таныту, табиғатын сақтау деген сөз. Егер біз осы үш бағытты тең ұстай алсақ, Қазақстан туризмі шын мәнінде жаңа деңгейге көтеріледі.